Prawa partnera przy dziedziczeniu w Szkocji

Coraz więcej Polaków mieszkających w Szkocji żyje w związkach nieformalnych, zakłada rodziny i wspólnie buduje majątek, nie decydując się na zawarcie małżeństwa. Niestety, wiele osób błędnie zakłada, że wieloletnie wspólne życie daje takie same prawa jak małżeństwo. W szkockim prawie spadkowym nie jest to prawdą.

Niedawne zmiany w przepisach dotyczących dziedziczenia w Szkocji ponownie zwróciły uwagę na sytuację partnerów pozostających w związkach nieformalnych (cohabitants). Choć przepisy zostały częściowo zmodernizowane, partner nadal nie nabywa automatycznego prawa do spadku po śmierci ukochanej osoby.

Partner nie dziedziczy automatycznie

Jeżeli zmarły nie pozostawił testamentu (tzw. intestacy), małżonek lub partner w związku cywilnym korzysta z ustawowej ochrony i ma pierwszeństwo w dziedziczeniu.

Inaczej wygląda sytuacja partnerów żyjących bez ślubu. Nawet jeśli para mieszkała razem przez wiele lat, wspólnie wychowywała dzieci i prowadziła gospodarstwo domowe, pozostający przy życiu partner nie otrzymuje automatycznie żadnej części spadku. Aby uzyskać jakiekolwiek prawa do majątku zmarłego, konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku do sądu na podstawie przepisów ustawy.

Co zmieniły nowe przepisy?

Na mocy Trusts and Succession (Scotland) Act 2024 zmieniono zasady dziedziczenia ustawowego w Szkocji. Najważniejsze zmiany obejmują:

• małżonek lub partner w związku cywilnym ma obecnie jeszcze silniejszą pozycję przy dziedziczeniu;

• jeżeli zmarły nie pozostawił dzieci ani wnuków, małżonek może odziedziczyć cały majątek;

• dalsi krewni, tacy jak rodzice czy rodzeństwo, zostali przesunięci na dalsze miejsca w kolejności dziedziczenia.

Nowe przepisy nie przyznały partnerom automatycznego prawa do dziedziczenia. Zmienił się jednak maksymalny poziom świadczenia, jaki sąd może przyznać partnerowi.

Obecnie sąd nie może przyznać partnerowi więcej niż otrzymałby małżonek w analogicznej sytuacji. Ponieważ prawa małżonków zostały rozszerzone, w niektórych przypadkach zwiększył się również maksymalny zakres możliwego roszczenia partnera. Nadal jednak wszystko zależy od decyzji sądu.

Co bierze pod uwagę sąd?

Rozpoznając roszczenie partnera, sąd analizuje między innymi długość i charakter związku, wartość majątku spadkowego, potrzeby oraz sytuację finansową partnera, roszczenia innych członków rodziny, oraz korzyści, które partner już otrzymał po śmierci zmarłego.

Nie istnieje żaden przepis gwarantujący określony procent spadku. Każda sprawa oceniana jest indywidualnie.

Termin na zgłoszenie roszczenia

Partner pozostający przy życiu ma jedynie sześć miesięcy od dnia śmierci zmarłego na wniesienie roszczenia do sądu. Po upływie tego terminu możliwość dochodzenia swoich praw zasadniczo wygasa.

Co w przypadku majątku w Polsce i w Wielkiej Brytanii?

Dla wielu członków Polonii sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana. Jeżeli zmarły posiadał majątek zarówno w Szkocji, jak i w Polsce, zastosowanie mogą mieć przepisy różnych systemów prawnych. Odrębne zasady mogą dotyczyć nieruchomości, rachunków bankowych, udziałów w spółkach czy innych składników majątku. W takich sprawach konieczna jest analiza zarówno prawa szkockiego, jak i polskiego oraz odpowiednie zaplanowanie sukcesji jeszcze za życia.

Jak najlepiej zabezpieczyć partnera?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje sporządzenie prawidłowo przygotowanego testamentu. Dobrze sporządzony testament pozwala zabezpieczyć partnera życiowego, uniknąć kosztownego postępowania sądowego, ograniczyć ryzyko sporów rodzinnych oraz zapewnić wykonanie rzeczywistej woli spadkodawcy.

W przypadku osób posiadających majątek zarówno w Polsce, jak i w Wielkiej Brytanii często warto rozważyć odpowiednią strategię testamentową obejmującą oba kraje.

Podsumowanie

Nowe przepisy szkockiego prawa spadkowego wzmocniły pozycję małżonków, jednak partnerzy pozostający w związkach nieformalnych nadal nie uzyskali automatycznego prawa do dziedziczenia.

Jeżeli żyjesz z partnerem bez ślubu i chcesz mieć pewność, że po Twojej śmierci będzie on odpowiednio zabezpieczony, nie warto pozostawiać tej kwestii przypadkowi. Sporządzenie testamentu oraz właściwe zaplanowanie sukcesji to najlepszy sposób ochrony najbliższych.